سيد احمد على خسروى
103
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در اشيائى كه فصد در انها جايز نيست هذيان و عطش و پرى رگها و عظم نبض ايضا حكم بوجوب فصد مىشود زيرا اگر در فصد كردن كوتاهى شود ورم بمغز سر سرايت كرده عاقبتش وخيم خواهد شد و امّا موانع فصد پس اگر طبيب يا غير طبيب در مرضى و يا در تب عفنى ديد از ابتداء مرض وجه و صورت مريض شروع كرده رو بانخراط ( خرّاطى شدن ) مىرود به اين معنى شقيقه گود افتاده و صورت باريك شده و دماغ تير كشيده و گوشها لاغر مىگردد پس ترك فصد واجبست و همچنين در مرضهاى گرم دموى كه فصد باتّفاق همه اطبّاء قديم و جديد لازمست اگر در روز و يا شب بحران مرض كه بعدا ذكرش مىآيد ) فصد كردن نيز بايد ترك شود زيرا در ايّام بحران محتمل است طبيعت مرض را برعاف و يا باسهال و يا اينكه از راه بواسير به خون بواسير دفع كند پس در چنين وقت اگر سبقت بگيرد بر طبيعت باعث ضعف طبيعت خواهد شد و از عمل خود كه اصلح براى مريض است باز خواهد ماند و يا دفع موادّ از طرفين طبيب و طبيعت واقع شده و استفراغ مادّه بحدّ افراط خواهد رسيد و هرگاه طبيب حاذق تشخيص داد كه فصد لازمست و تأخيرش موجب فساد پس در چنين حال اگرچه در ايّام بحران هم باشد فصد بايد كرد ولى بدفعات قليلا قليلا و نيز مرض اگر گرم دموى در زنهاى حامله اتّفاق افتاد ترك فصد واجبست به جهت اينكه در حاملهها باعث سقط جنين و در زنهائى كه در حال حيضند باعث غش و ضعف خواهد گرديد و همچنين در امراض بارده مانند لثقه ( ) و يا در امراض نائبه بلغمى يا مخاطى باصطلاح اطبّاء جديد مثل مواظبت و يا در امراض صفراوى مثل محرقه ( تيفوس ) فصد را منع كردهاند و نيز ترك كنند فصد را در سنّ كمتر از چهارده سال زيرا فصد در سنّ كمتر از چهارده سال سبب قطع نموّ خواهد شد و در سنّ پيرى ترك فصد لازمست و نيز ترك فصد بايد كرد در بدنهاى بسيار لاغر و در مرضهاى صفراوى و بدنهاى صفراوى و نيز از موانع فصد سفيد